Choć obecnie dokument znajduje się na etapie uzgodnień z organizacjami branżowymi i samorządami, już teraz widać, że proponowane regulacje zmienią codzienne życie milionów pacjentów oraz pracę tysięcy farmaceutów.
Dlaczego zmiany są wprowadzane właśnie teraz? Jak zaznacza Mateusz Oczkowski z Ministerstwa Zdrowia, skala i złożoność nowych rozwiązań wymagają szerokiego dialogu, by uniknąć trudności wdrożeniowych. Głównym celem jest uproszczenie procedur, ale także walka z ogromnym marnotrawstwem leków, które w skali kraju sięga aż 3300 ton rocznie.
10 filarów nowej ustawy: Co się zmieni?
Projekt nie jest jedynie korektą istniejących przepisów, lecz próbą stworzenia spójnego aktu prawnego obejmującego cały „cykl życia” recepty. Oto kluczowe punkty reformy:
- Konsolidacja przepisów: zebranie wszystkich zasad dotyczących wystawiania, realizacji i archiwizacji recept w jednym dokumencie.
- Nowy model refundacji: przejście na system kontrolujący, ile leku refundowanego pacjent może faktycznie otrzymać, a nie tylko, ile lekarz może mu zapisać.
- Leki szpitalne w Twojej aptece: otwarcie programów lekowych (np. onkologicznych) na apteki ogólnodostępne.
- Apteka jako punkt medyczny: oficjalne wprowadzenie szczepień i programów zdrowotnych do aptek.
- Większa władza farmaceutów: pełny dostęp do Internetowego Konta Pacjenta (IKP) oraz prawo do kontynuacji terapii.
- Zmiany w recepturze: koniec obowiązku robienia leków w każdej aptece na rzecz specjalistycznych placówek.
- Uporządkowanie kompetencji: precyzyjne określenie, kto i jakie leki może przepisywać.
- Pożegnanie z papierem: e-recepta staje się absolutnym standardem, a papierowa wersja – rzadkim wyjątkiem.
- Nowoczesne narzędzia cyfrowe: możliwość korekty, blokady lub zamknięcia e-recepty w systemie.
- Ścisły nadzór: przechowywanie danych o receptach przez minimum 5 lat i lepsza ochrona przed nadużyciami.
Koniec z „domowymi apteczkami”? Limit 60 dni na refundację
Jedną z najbardziej kontrowersyjnych, ale kluczowych ekonomicznie zmian jest wprowadzenie mechanizmu ograniczającego refundację do 60 dni stosowania leku.
Zgodnie z projektem (art. 24 ust. 5), jeśli pacjent chce wykupić jednorazowo zapas leku na dłuższy okres, za wszystko, co przekracza 60 dni, będzie musiał zapłacić 100% ceny.
To rozwiązanie ma na celu walkę z marnotrawstwem.
Statystyki są bezlitosne: przeciętna apteka utylizuje około 25 kg leków miesięcznie. Często są to preparaty, które pacjenci gromadzili „na zapas”, a które stały się bezużyteczne po zmianie leczenia lub śmierci chorego. Dla pacjenta oznacza to konieczność częstszych, sukcesywnych wizyt w aptece, by zachować prawo do zniżki, natomiast system SIM (System Informacji Medycznej) będzie automatycznie wyliczał terminy kolejnych realizacji.
Farmaceuta jako wystawca recept: recepta kontynuowana
Projekt ustawy wprowadza takżę instytucję recepty kontynuowanej (art. 41). To ogromne ułatwienie dla osób cierpiących na choroby przewlekłe. W sytuacji, gdy pacjentowi kończą się leki, a nie może on dostać się do lekarza, farmaceuta będzie mógł wystawić receptę na ten sam lek, który był wcześniej ordynowany.
Recepta kontynuowana opiera się na danych zgromadzonych w Internetowym Koncie Pacjenta (IKP), co umożliwia bezpieczną kontynuację leczenia. Farmaceuta może wystawić receptę na lek w ilości odpowiadającej maksymalnie 120 dniom stosowania. Jednocześnie nadrzędną rolę w procesie leczenia zachowuje lekarz, który jeśli wymaga tego stan kliniczny pacjenta, może zablokować możliwość kontynuacji terapii w aptece.
Dzięki temu apteka przestaje być tylko punktem dystrybucji, z kolei farmaceuta staje się aktywnym uczestnikiem procesu terapeutycznego.
Apteka miejscem świadczeń zdrowotnych i szczepień
Nowe przepisy oficjalnie zmieniają definicję działalności apteki. Zgodnie z nowelizacją Prawa farmaceutycznego (art. 86 ust. 8a), apteki będą mogły udzielać świadczeń zdrowotnych, takich jak szczepienia ochronne czy realizacja dedykowanych programów zdrowotnych.
Z perspektywy pacjenta to ogromna korzyść, apteki są często bliżej domu niż przychodnie POZ, co znacząco zwiększa dostępność profilaktyki. Aby zapewnić bezpieczeństwo, apteki będą musiały posiadać wyodrębnioną przestrzeń do tych czynności oraz obowiązkowe ubezpieczenie OC. Farmaceuci zyskają natomiast dostęp do dokumentacji medycznej pacjenta w zakresie niezbędnym do wykonania tych usług.
Programy lekowe bliżej pacjenta: recepta „Rp PL”
Kolejną nowością jest wprowadzenie recepty oznaczanej symbolem „Rp PL”. Pozwoli ona pacjentom stabilnym klinicznie, leczonym w ramach specjalistycznych programów lekowych np. onkologicznych czy rzadkich chorób, na odbiór leków w lokalnej aptece zamiast uciążliwych podróży do szpitali klinicznych.
W tym modelu apteka nie kupuje leku na własność, lecz jedynie go wydaje, korzystając z dostaw bezpośrednio z hurtowni i otrzymując za to stosowne wynagrodzenie. To rozwiązanie ma odciążyć szpitale i poprawić komfort życia pacjentów.
Cyfrowe bezpieczeństwo i walka z nadużyciami
Nowa ustawa kładzie ogromny nacisk na wykorzystanie systemu SIM do agregacji danych. System będzie automatycznie sprawdzał, czy pacjent nie próbuje wykupić nadmiernej ilości leków refundowanych np. psychotropowych u różnych lekarzy i w różnych aptekach. Jeśli system wykryje próbę dublowania zamówień na ten sam lek z tym samym kodem rozpoznania ICD-10, zablokuje refundację.
Co więcej, w przypadku podejrzenia, że recepta została wystawiona w celu pozamedycznym, farmaceuta będzie mógł wpisać ostrzeżenie w systemie, które natychmiast zobaczą wszystkie inne apteki w kraju. To potężne narzędzie w walce z tzw. receptomatami i nadużywaniem substancji odurzających.
Zmiany w lekach recepturowych
Reforma nie omija również receptury aptecznej. Sporządzanie leków robionych stanie się fakultatywne, apteki będą mogły zgłosić rezygnację z tej działalności, co ma doprowadzić do koncentracji produkcji w placówkach najlepiej do tego przygotowanych i wyposażonych.
Ciekawą zmianą jest też ochrona finansowa aptek: jeśli pacjent nie odbierze sporządzonego leku recepturowego, apteka zachowa prawo do refundacji za zużyte surowce. Jednocześnie e-recepta na lek recepturowy będzie mogła opiewać na dawkę aż na 360 dni stosowania, co dotychczas było niemożliwe.
Nowa era farmacji
Projekt ustawy o receptach to ambitna próba unowocześnienia polskiej ochrony zdrowia. Przejście od modelu, w którym farmaceuta jest jedynie „sprzedawcą”, do modelu aktywnego członka zespołu terapeutycznego, to zmiana, na którą środowisko czekało od lat.
Dla pacjentów nowe przepisy oznaczają przede wszystkim wygodniejszy dostęp do leków oraz szczepień, a także większe bezpieczeństwo terapii dzięki możliwości weryfikacji interakcji lekowych na podstawie danych z IKP. Jednocześnie wprowadzone zmiany będą wymagały zmiany dotychczasowych nawyków związanych z gromadzeniem zapasów leków i bardziej świadomego planowania ich stosowania.
Choć prekonsultacje dopiero trwają, kierunek zmian jest jasny: cyfryzacja, bezpieczeństwo i większa efektywność systemu ochrony zdrowia. Właśnie w tym kierunku od lat rozwija się również Proassist, dostarczając farmaceutom i placówkom medycznym rozwiązania wspierające cyfrową organizację pracy, bezpieczne zarządzanie dokumentacją oraz sprawną komunikację z pacjentami.
Skontaktuj się z nami i zobacz, jak Proassist może pomóc Twojemu zespołowi pracować szybciej, sprawniej i z jeszcze większą satysfakcją każdego dnia.
